Bu yazıda çoğu üniversiteli öğrencinin aklına gelip “yapsam mı acaba?” dediği yatay geçişi konuşacağız. 2015 yılında geçiş yaptığımda oldukça zor bir süreçten geçmiştim. O sırada henüz yeni bir hak olan merkezi yerleştirme puanıyla Yatay Geçişe ait sürecin nasıl işlediği, hangi zorlukları göze almam gerektiğine dair internette pek bir yazıya rastlayamadım. YÖK’ün yayınladığı yönetmeliği en ince ayrıntısına kadar okuduktan sonra karşılaşacağım zorlukları göze alarak yatay geçiş yaptım. Edindiğim bu tecrübeyle sizler için yatay geçiş rehberi hazırladım

Kimler yatay geçiş yapabilir?

Geçiş yapmayı düşünen bir öğrencinin izlemesi gereken 2 farklı yol vardır;

  1. AGNO’nuz 2.50 ve üstünde ise (Boğaziçi Üniversitesi gibi üniversitelerde bu daha yüksek olur), alt dönemlere ait başarısız olduğunuz/sorumlu tutulduğunuz ders bulunmuyorsa not ortalaması ile yatay geçiş hakkından yararlanabilirsiniz.
  2. Yatay Geçişin Ek 1 maddesi (merkezi yerleştirme puanı) kapsamında Üniversiteye yerleştiğiniz seneki TYT, AYT, DGS puanlarınız geçmek istediğiniz bölüm/üniversitenin ilgili seneye ait taban puanından büyük eşitse bu hakkınızı kullanabilirsiniz. AGNO veya alt dönemlerden derslerin olmasına bakılmaksızın, puan türlerinizin (SAY, EA, SÖZ) tuttuğu her bölüme gidebilirsiniz. Örneğin AGNO’nuz 1.5 ve alt dönemlerden başarısız olduğunuz 7 ders olsa ya da bölüm kaydınızı dondurmuş olsanız  bile  bu hakkınızı kullanabilirsiniz. 

Kimler yatay geçiş yapmalı?

  • Başarı odaklı bir öğrenciyim ve  daha çok gelişme imkanı yakalayacağım  bir üniversitede okuma hayalim var,
  • Bulunduğum üniversiteyi sevemedim,
  • Yanlış tercih kurbanı oldum ya da bölüm değiştirmek istiyorum,
  • Özel durumlarım var,
  • Memur olarak başka bir şehire tayinim çıktı

Bu durumlardan en az biri senin için geçerliyse yatay geçiş zamanın gelmiş demektir.

Başvurular Nasıl Yapılır?

Her üniversite, başvuru tarihlerini akademik takvimde önceden belirtir. Belirtilen tarih yaklaştığında şartlar ve istenilen belgeler üniversitelerin web sitesinde duyurulur. Duyuruları o tarihlerde günlük olarak takip etmenizde fayda olacaktır. Önceki senelere ait duyurulara bakıp istenilen belgeler hakkında ön bilgi edinebilirsiniz. Bunları yaparken fazlaca efor harcayacağınız için zorlu sürece hazır olmalısınız. Genellikle üniversitelerin yatay geçiş için istenilen belgeler şunlardır;

  • Transkript (Not durum belgesi)
  • Öğrenci belgesi
  • Disiplin cezası almadığına dair belge*
  • Ders içerikleri belgesi
  • Bölüm ders planı (karteks ya da ders programı olarakta bilinir)
  • Başvuru dilekçesi
  • Yerleştiğiniz seneyi belgeleyen ÖSYM yerleştirme sonuç belgesi 

Genelde öğrenci belgesinde veya transkriptte “öğrenci disiplin cezası almamıştır” gibi bir ibare yer alır, bu ifade geçiyorsa ayrıca bir belge olarak almanıza gerek kalmaz.

Ders İçerik Belgesinin Önemi!

Daha önce aldığınız derslerin sayılabilmesi için bu belge gereklidir. Bazı durumlarda aldığınız ders karşıdaki üniversitede farklı bir isimle verilebiliyor. Örneğin İktisat dersi bazı üniversitelerde Ekonomi adında verilir. Bu durumda eşdeğer dersler varsa kabul edilmiş olur. Tabi aldığınız her ders karşıdaki üniversitede olmayabilir, bu dersler sayılmamış olur. Okuduğunuz ve geçmek istediğiniz üniversitenin derslerini önceden inceleyip karşılaştırmanızı tavsiye ediyorum. Fazladan ne kadar ders almanız gerektiğini öngörebilmeniz, geçişi göze alıp almamanız gerektiği konusunda size karar bilgisi verir. Çoğu dersiniz uyuşmuyorsa dönem uzatma ihtimaliniz de olabilir. Geçişiniz pişmanlıkla sonuçlansın istemiyorsanız bunu dikkatle incelemenizde fayda olacaktır.

Bir Ders Bir Uyarı!

Başvuru yapacağım esnada okuduğum bölümün kurulurken hazırlaması gereken ders içerik müfredatını hiç hazırlamadığını öğrendim. Bu sorumsuzluk, geçişimi kabusa döndürdü. Karşıdaki üniversite 3. sınıf olmama rağmen hiçbir dersimin kabul edilmeme riskinin olduğunu ve bunun 1. sınıftan yeniden başlama manasına geldiğini söyledi. Başıma gelen bu olay sizi endişelendirmesin, kötü ihtimal bana rastlamıştı. Ne olur ne olmaz öğrenci işlerine önceden ders içeriklerinin hazır olup olmadığını sormanızda fayda var. Benim durumumu soracak olursanız ricayla bu durumun benden kaynaklanmadığını, sağlık sorunlarım gereği mutlaka geçiş yapmam gerektiğini söyleyince olabildiğince yardımcı oldular. Bu her üniversitede böyle olacağı manasına gelmez, resmi prosedür gereği hiçbir dersim kabul edilmeyebilirdi.


Bilinmeyen Yönleriyle Ek 1 Maddesi

Öğrenciler belli bir süre sonra bölümlerinden dolayı pişman olabiliyor. Bazıları üniversiteyi bırakırken bazıları da yeniden YKS’ye hazırlanmayı çözüm olarak görüyor. YKS’ye girenlerin büyük çoğunluğunun üniversite öğrencisi olması bunu kanıtlar nitelikteydi. YÖK, bu duruma çözüm odaklı olarak Ek 1 maddesi kapsamında yatay geçiş hakkı tanımaya başladı. Ek 1 Maddesi ile yapılan yatay geçiş, not ortalamasıyla yapılan yatay geçişten farklılık gösterir.

Peki bu madde ile yatay geçiş süreci nasıl işler?
  • Yerleştiğiniz yıl ki puanınız, yine yerleştiğiniz yıl oluşan taban puanlarını dikkate aldığınızda hangi bölümlerin puanından büyük veya eşitse geçiş yapabilirsiniz. Unutmayın puanınızın  virgülden sonraki kısmı bile geçmek istediğiniz yerden küçük olamaz. Bir nevi bunu yeniden bir tercih hakkınız olsaydı nereler gelirdi olarak düşünürseniz daha iyi anlaşılacaktır. Okuduğunuz bölüm olabileceği gibi, farklı bir puan türlerindeki başka bir bölüme de geçiş yapabilirsiniz. İşlemlerinizi kolaylaştırmak adına YÖK ATLAS‘ta merak ettiğiniz bölümlerin ilgili yıl puanlarına bakabilirsiniz. 2020 yılına ait YKS taban puanlarına da buradan ulaşabilirsiniz.
  • Çok farklı disiplinden bir bölüme geçtiğinizde en baştan başlamanız yüksek ihtimal olacaktır. Tabi uyuşan derslerinizden de muaf sayılırsınız. Örneğin Coğrafya bölümünden Coğrafya Öğretmenliğine yatay geçiş yapan bir öğrencinin çoğu dersi benzer olacağından aldığı ders sayılarına bağlı olarak daha üst sınıftan başlama ihtimali olabilir. Örneğin yine Edebiyat bölümünden Matematik bölümüne geçiş yaptınız ne derece dersleriniz benzer olabilir ki? Bu durumda gerçekçi olmak gerekirse 1. sınıftan başlarsınız.
  • Kendi bölümünüze yatay geçiş yaparsanız doğal olarak derslerinizin büyük çoğunluğu uyuşur. Dönem kaybı olmadan devam etmeniz muhtemel bir durum. Uyuşmayan dersleri de almanız gerektiğinden dönem uzatmamak adına kredi yükünüz artabilir. Üstten ders almayı, gerekirse yaz okullarını fırsat bilin.
  • Ek-1 maddesi merkezi yerleştirme puanınızla yatay geçiş eğitim hayatınız boyunca sadece 1 kere ile sınırlıdır. Not ortalamasıyla geçişlerde ise herhangi bir sınırlama yoktur. Bu yüzden Ek-1 hakkınızı dikkatli kullanmanız gerekecektir.

Ya Pişman Olursam?

Merkezi yerleştirme puanınızla geçiş yaptıktan sonra pişman olursanız, mezun olana değin tekrar dönme hakkına sahipsiniz. Bunun için herhangi bir şart aranmaz. Diğer bazı soruların cevabını yorumlarda bulabilirsiniz. En iyiye göre sıralayarak merak edilenleri görebilirsiniz. Yine de aklınıza takılan sorular olması halinde yorum kısmında belirtirseniz 6 yıldır olduğu gibi cevaplamaya çalışacağım.

Artık Telegram’da Yatay Geçiş Rehberi grubumuz mevcut. Dileyenler aşağıdaki butondan aramıza katılabilir.